Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for the ‘Portret’ Category

“Samenwerking tussen Ede en Chrudim (Tsjechië) betekent elkaar ontmoeten. De verschillen in politiek en cultuur leren kennen en iets nieuws beleven. Een ervaring buiten de grenzen van je stad én land. Nieuwe vrienden maken is altijd belangrijk”. Dit zijn de woorden van de 29-jarige Zdenka Prochazkova die de stedenband tussen Ede en Chrudim erg dankbaar is.

Zdenka uit Chrudim

Zdenka uit Chrudim

Zoals zoveel Nederlandse gemeentes heeft ook Ede een stedenband met een Oost-Europese gemeente. In dit geval met het Tsjechische Chrudim, een stadje met een kleine 25.000 inwoners zo’n 125 kilometer ten oosten van Praag. Na de val van de muur in 1989 zijn er tal van dit soort stedenbanden opgericht om de situatie in het Oosten met Westerse hulp te verbeteren. Deze stedenband viert rond deze tijd alweer zijn 21e verjaardag.

Zdenka is vier jaar oud als de muur valt. Ze groeit op in een vrije wereld. Al snel wordt Chrudim omgetoverd tot een ‘Westerse’ stad. Zdenka herinnert zich nog goed hoe de stad veranderde. “Mijn moeder bracht een chocoladereep mee uit een nieuwe winkel”. Een geheel nieuwe ervaring, die chocola. “Mijn moeder brak de reep in drie stukken en verdeelde deze over mijn zusje, mij en zichzelf. Dat deden we met iedere nieuwe reep.” Maar lang zou die traditie niet duren: “Al snel was dit niet mogelijk, omdat er zoveel nieuwe ervaringen waren”.

Tijdens de Heideweek is er ook altijd aandacht voor Chrudim

Tijdens de Heideweek is er ook altijd aandacht voor Chrudim

Het Tsjechische stadje ontwikkelt zich verder en zo ook Zdenka’s leven. In augustus 2003 gaat de dan 18-jarige Zdenka voor het eerst naar het buitenland op vakantie. Ze bezoekt Ede midden in de Heideweek, de week waarin Ede het meest bruist in het hele jaar. “Het was zonnig weer. Overal mais en zonnebloemen. Het was prachtig!” Misschien wel daarom besluit Zdenka in Nederland te gaan studeren aan de TU Delft. Haar nieuwe woonplaats wordt Ede.

Wanneer Zdenka in Nederland leeft, is de studie veruit het belangrijkste. “Ik leefde zo’n beetje op de universiteit. Ik stelde alles in het werk om mijn studie succesvol af te ronden. Ik ontmoette alleen andere studenten en onderzoekers. Ik vergeleek mezelf continu met de slimste mensen.” In Ede leeft Zdenka bij een het gezin van Hetty Joosten, Harry Degen en hun kinderen. Zij zorgen ervoor dat Zdenka ook oog heeft voor andere zaken dan studie: “Ik speelde monopoly met de kinderen en sprak tijdens het eten over het leven in Ede. Het hielp me om te ontspannen. Ze zorgden ervoor dat ik me thuis voelde.”

De kerk van Chrudim

De kerk van Chrudim

De val van de muur in 1989 betekende het eind van een communistisch tijdperk in Oost-Europa. Zdenka is blij dat ze in een vrije wereld is opgegroeid. Lang niet iedereen in het Oosten denkt er zo over, Zdenka’s opa is een voorbeeld van die groep mensen. “Zij hielden van het communisme omdat ze zich zeker voelden. Iedereen wist waar die aan toe was. Er was werk en geld, hoewel er niet veel was om te kopen.” Zdenka groeide op in een ‘vrije’ wereld. “Heel veel keuzes in het leven om het beste te kiezen, of het beste voor jezelf. Het was een lastige tijd voor me”.

Al die keuzes hebben het karakter van Zdenka ongetwijfeld gesterkt. Niet alleen Zdenka zelf is gegroeid, ook Chrudim. Het gaat goed met het stadje. De stedenband is omgezet tot een vriendschapsband. Subsidies zijn stop gezet, maar ervaringen blijven Ede en Chrudim uitwisselen. En Zdenka is inmiddels zo verknocht aan Nederland dat ze hier sinds kort is gaan werken.

Read Full Post »

Op zaterdag 7 december rijdt stadsbusbedrijf GVU voor het laatste in Utrecht. Daarna neemt Qbuzz al het vervoer over met nieuwe, gele bussen. Het GVU-blauw zal daarna alleen nog in de herinneringen voortleven.

Vroeger reed lijn 2 onder de domtoren. Ook dat is verleden tijd.

Vroeger reed lijn 2 onder de domtoren. Ook dat is verleden tijd.

Het GVU heeft maarliefst 107 jaar in Utrecht rond gereden en is daarmee ook een bekend gezicht voor de inwoners. Ook onder de chauffeurs leeft het GVU enorm. Met dank aan de blauw huiskleur hebben de chauffeurs dank ook een zogenoemd blauw hart. Het hart zal ongetwijfeld nog wel even bestaan, ondanks de nieuwe huiskleur. De chauffeurs blijven immers nagenoeg dezelfde.

Begin oktober ben ik een dag met chauffeur John Vlug meegereden om het GVU gevoel in beeld en geluid te brengen. Dat heeft deze film opgeleverd:

Read Full Post »

Jaarlijks wordt in het Louis Hartlooper Complex het culturele evenement ‘Utrecht over Utrecht’ gehouden. Amateurs kunnen verhalen, gedichten, fotoseries en films insturen. Volgende week, 9 juni, is het weer zover. Dit jaar heb ik een film gemaakt. Een portret over een Zuid-Afrikaanse vrouw in Utrecht: Linkie

Linkie is in Zuid-Afrika opgegroeid en ruim tien jaar geleden naar Nederland verhuisd. Ze trof in Zuid-Afrika een Nederlandse man. Ze werden verliefd en er werd getrouwd op het Afrikaanse continent. Maar mede door de situatie in Afrika verhuisden ze al snel naar Nederland. Daarna heeft Linkie eigelijk altijd in of rond de stad Utrecht geleefd.

Linkie met haar zoontje

Linkie met haar zoontje

De film heb ik onderverdeeld in een paar hoofdstukken. Daarin komt naar voren: haar liefde voor Utrecht, wat vriendschap betekent voor Linkie en haar grootste kleine trots: Luca. Op het evenement is de maximale lengte van films tien minuten. Daardoor heb ik veel weg moeten laten. Want in werkelijkheid is het verhaal van Linkie veel groter.

Voedselbank
De achtergrond en opvoeding van Linkie zijn uiteraard totaal anders dan we in Nederland gewend zijn. Het is daar veel strenger. Waar in Nederland billenkoek al bijna ‘not-done’ is, is dit in Zuid-Afrika een hele normale zaak. Ook is het in Zuid-Afrika veel minder luxe en Linkie lijkt daardoor de voorzieningen in Nederland meer te waarderen. Toen we tijdens opnames (niet gebruikt in het portet, overigens) in de voedselbank waren, wilde niemand in beeld. De mensen schaamden zich ervoor. Linkie genoot zichtbaar tijdens het bezoek.

Afscheid
De film eindigt met een gedicht van Ingrid Jonker, dat voorgedragen wordt door Linkie. Hieronder de tekst van dit gedicht. Meer van dit soort gedichten zijn te vinden in de bundel “Ik herhaal je”.
Het laatste shot van de film, tijdens het gedicht.

Het laatste shot van de film, tijdens het gedicht.


Dit was jou laatste onversoenb’re wens
Dit lê my laatste hoop aan bande
Daarna was e knie meer dieselfde mens
En staan ek met jou skraal groet in my hande

En leef jy in portrette en ou drome
En leef jy in my siel volmaak en vry:
Wit vlieg die voëls verby die bome
Uit tien wit briewe spreek jou stem tot my.

Toe moes en my van andere afwend
En toe my ongeneesbaarheid vermoed
Jy sal jouself vir my nooit skend
Want in my hande lê jou laatste groet.

Ingrid Jonker

Read Full Post »

Wie in de Utrechtse Voorstraat een supermarkt binnen stapt, heeft hem vast wel eens gezien. Nog voor je op de groenteafdeling bent, passeer je een soort van troon waarop een vriendelijke man zo’n beetje iedereen een goedemorgen wenst en altijd open staat voor een gesprek. Ondertussen verkoopt hij ook het Straatnieuws.

Straatnieuwsverkoper

Henk op zijn stoel, waar hij ook de post voor de winkel aanneemt.

Dakloos
De inmiddels 69- jarige Henk verkoopt het tijdschrift, maar is tegenstelling tot veel andere collega’s niet meer dakloos. Inmiddels heeft hij een kamer gevonden in Overvecht. De opbrengsten van de verkoop gaan onder andere naar de huur daarvan, maar ook naar de reiskosten. “Met de bus heen en weer naar Overvecht kost al zo’n 50 euro per maand”, berekent Henk snel de kosten. Fietsen is niet meer mogelijk door operaties die hij heeft ondergaan.

Een kleine tien jaar geleden is hij gescheiden en dat bracht veel kosten met zich mee. Henk verloor daardoor ook een dak boven zijn hoofd. Hij kwam onder andere terecht in opvangtehuizen waar bijna iedereen wel verslaafd aan de drugs was. Henk was als enige niet verslaafd en merkte alles op wat er gebeurde. Hij zag bijvoorbeeld hoe verdiend geld met de verkoop van het Straatnieuws werd uitgegeven aan de drugs. “Dat was een moeilijke tijd”, denkt de straatnieuwsverkoper terug aan die periode. Het is dan misschien logisch om te denken dat het zonde is geld uit te geven aan dit tijdschrift en de verkopers. Henk relativeert de situatie en ziet ook een sociaalveilig aspect aan de verkoop: “Als ze geen Straatnieuws kunnen verkopen, is de kans groot dat ze mensen gaan bestelen. Dan kunnen ze beter zo de dag doorkomen”.

Voorstraat

Voorstraat

De Utrechtse Voorstraat waar de supermarkt zich bevindt.

Henk begon zijn verkoop aanvankelijk bij de Boni aan de Amsterdamsestraatweg. Ook daar sprak hij veel met klanten en klachten die hij veel hoorde, gaf hij door aan de nog jonge supermarktmanager. De relatief kleine winkel stond mede door zijn bevindingen maarliefst op de achtste plaats qua omzetcijfers. Een grotere Boni, iets verderop, stond destijds zestiende. De supermarktmanager had later een nieuwe baan gevonden waardoor de Straatweg werd ingeruild voor de Voorstraat. De dankbare manager besloot de ex- dakloze mee te nemen, eveneens nog een aantal goede personeelsleden. En zo belandde Henk op zijn troon aan de Voorstraat.

Belangrijk voor Henk is het om aardig tegen de mensen te blijven. “Soms vertel ik ze een grapje”. Maar niet alleen in de winkel, ook in de bus praat Henk graag met de chauffeur. Op ‘de 3’ naar Zuilen begon hij eens met de woorden “wat een gedoe op het Neude, hé.” De chauffeur reageerde uiteraard vragend. “Een man zat al een uur op de bus te wachten. Toen was de chauffeur het toch wel zat en riep: Kom van dat dak af!” Henk kan nog steeds lachen om hoe de buschauffeur reageerde. Het kenmerkt misschien wel het sociale karakter van Henk.

Straatnieuws

Eén tijdschrift kost 2 euro, daarvan houdt de verkoper uiteindelijk 90 cent over.

Adriaan
Nu is Henk verkoper van het Straatnieuws, maar ooit werkte hij in Amsterdam voor de krant. Zonder diploma is hij daar op uitzendbasis begonnen als redacteur, omdat hij zo makkelijk schreef en praatte. Henk werkte toen onder andere samen met de bekende Adriaan van Dis. Televisie was nog in opkomst en Van Dis mocht als jongeling een interview afgeven in een talkshow. “Ik weet nog dat hij al een dag van tevoren ontzettend zenuwachtig was”, blikt Henk terug. Door bezuinigingen kwam er een einde aan deze baan, maar het makkelijk praten doet hij nog steeds.

Het straatnieuws heeft ook een website.

Read Full Post »